Het voorjaar begint altijd op de dijk bij de Moerputten.

Er stonden in het jaar 2008 wel 80 exemplaren van Gulden sleutelbloem. In 2009 rond de dertig. Er wordt te weinig beweiding toegepast en de bramenstruiken beginnen groter en groter te worden. Daarnaast breiden de distels zich enorm uit. Een slechte zaak.  Later stond ook de Stijve wikke in bloei tezamen met Aardaker. De soorten weten zich goed te handhaven maar de dijk verruigt enorm en afmaaien is hard nodig. 

Aan de noordkant zet de ontwikkeling zich op een positieve manier door hetgeen te zien is aan de Rietorchissen. In 2009 waren er al zes exemplaren van de Rietorchis te aanschouwen. Ook op het geplagde deel aan de noordwest zijde komen al Rietorchissen voor (zes). De Kruipende moerasweegbree, die uiterst zeldzaam is, kwam in 2008 op wel vijf plaatsen voor maar in 2009 nog maar op één. Verder een enkel Moeraskartelblad, naast Waterviolier, Krabbenscheer, Grote Boterbloem en Moerasmuur. De Spaanse ruiter doet het heel goed. Gezien het droge voorjaar deed het Veenmelkvioolje het niet geweldig (maar zes exemplaren). Het beter aan droogte aangepaste Hondsviooltje kwam in grotere aantallen voor. 
Moeraswolfsmelk staat er ook nog, hoewel het gebiedje tussen de wilgen steeds meer begroeid raakt en de bramen oprukken. Het grasje Bevertjes komt zowel aan de noord als zuidkant voor.
De vlinder het Gewone pimpernelblauwtje was in 2009 te aanschouwen in grote aantallen. Ze breidt zich uit richting de Spoordijk.
Op het nieuw geplagde deel aan de noordwestzijde waren naast de Rietorchissen ook  te zien Grote boterbloem, Naaldwaterbies, Grote waterweegbree, Grote egelskop, Moerasrolklaver, Pitrus, Mattenbies enzovoort. 

In het Bossche Broek stonden in 2009 nog enkele exemplaren van Vogelmelk. Naar mijn idee bloeide er minder Moeraskartelblad en Koekoeksbloemen dan vorig jaar. De Beemdkroon staat er weer, maar tussen hoog gras. Ook staat er weer in één sloot (al jaren) Grote boterbloem.  De Dotterbloem zie je steeds minder. Met Wateraardbei gaat het goed.  Ook de Lange erepijs is er te zien. Voor het eerst zag ik dit jaar Ooievaars rondlopen. Het Veenpluis breidt zich uit en dat is een teken van verzuring.  Het is een mooi gezicht maar eigenlijk een minder goed teken.  

Langs het Drongelens kanaal is Veldkruidkers erg op zijn retour en kan men nog wel op enkele plekken het zeldzame Rozetkruidkers vinden. Die was op een aardig aantal plekken te vinden. Vanwege de verlegging van het Drongelens kanaal heb ik een aantal planten verplaatst. Hoewel er richting het sluisje vele Steenanjers hebben gestaan kan ik er niet één meer vinden. De Grote ereprijs doet het wel goed maar het maaibeleid moet beter want in de bloeitijd maait men er de oevers. Dit is doorgegeven aan de gemeente. 

Bij Crèvecoeur staat massaal Brede ereprijs te bloeien. Een prachtig gezicht.

In de Koornwaard stond Brede ereprijs nog maar op twee plekken maar is waarschijnlijk in 2009 verdwenen. In 2008 was Zandwolfsmelk zeer op haar retour en tussen de Bramen lijkt het er op dat er nog maar één exemplaar stond. In 2009 was de soort echt verdwenen. Hoewel er mogelijk weer drie kiemplantjes staan. Het valt te bezien of we de zeer ernstig bedreigde plant hebben kunnen behouden voor de Bossche flora. Ook Wilde tijm heb ik niet meer gezien. Vermeldenswaardig is Springzaadveldkers, Ruige weegbree, Geoord en Knopig  helmkruid en Groot warkruid. Veldsalie doet het niet best. Er staan maar enkele bloeiende pollen, die bijna onzichtbaar zijn tussen het hoge gras. De beweiding is te gering! Er hebben ooit vele tientallen exemplaren gestaan. Karwijvarkenskervel staat er nog prima bij. Ook is er nieuwe soort aangewaaid: Wilde marjolein. Er staat één grote pol die er ook al stond in 2008 maar  in 2009 is er een bij gekomen op het talud van een krib.  Langs het water bevindt zich ook nog een groeiplaats van Kleine aster. 

In de Uiterwaarden Maaspoort zag ik voor het eerst Kleine bevernel. De Vogelmelk doet het er goed. Een nieuwe soort is er: het Geoord helmkruid en ook daar is de Kleine aster waar te nemen.

Bij Bokhoven staan de Weidekervels (Rode lijst 1) nu nog maar op één plek. Helaas op de kop van de dijk die inmiddels zo is verbreed dat de planten platgereden kunnen worden. We moeten maatregelen nemen om dat te voorkomen. Met de gemeente is gepraat over het bermbeheer. De plant bloeit namelijk in augustus en dan moet er tot eind september niet gemaaid worden. In 2008 hebben ze dat ook gedaan. Ook dit jaar heeft de gemeente prima rekening gehouden met de plant. Een pluim voor de gemeente. Langs de dijk bij het wieltje is weer Karwijvarkenskervel waargenomen op de plek waar zich ooit de hoofdmacht bevond. Na de dijkverzwaring was alles verdwenen maar er zijn weer exemplaren teruggekeerd. De plant staat ook verderop langs het kanaal, tezamen met enkele pollen Grasklokjes.   
Bij het wieltje langs de Maas staat Stalkruid, zowel witte als roze exemplaren, en het wieltje zelf bevat Zwanebloemen.  
Bij het veerhuis staat onder aan het talud de Kleine pimpernel (Rode lijst 4) en ook Wit vetmuur.
De Tripmadam (Rl 3)  is weer prachtig te zien langs het Kanaal Henrïettewaard. De groenstrook langs het fietspad in de polder bevat prachtige Grote pimpernellen, Karwijvarkenskervel, Knoopkruid en Grasklokjes.

Op de Heinis is Hartgespan (Rl 1) verdwenen en ook Genadekruid (Rl 1) heb ik er nooit meer gezien. Het beheer is er dramatisch en de pracht van weleer is er grotendeels verdwenen. 

Op de Wamberg staat Waterdrieblad, Grote watereppe, Melkeppe,  Brede wespenorchis en her en der prachtige Koningsvarens.

Het Karregat is pleksgewijs geplagd en er zijn prachtige Waterlobelia’s voor teruggekomen, en bedden met Grote en Kleine zonnedauw. Ook de Moeraswolfsklauw komt weer in groten getale voor.

Langs die Binnendieze staat natuurlijk massaal Klein Glaskruid (Rl 4) maar ook zie ik steeds meer plaatsen met Tongvaren (beschermd). De Gele helmbloem doet het ook prima. In 2007 is ook de Steenbreekvaren weer aangetroffen. Die stond er in 2008 en 2009 ook nog.

Op een industrieterrein staat de Gevlekte orchis. Hij doet het minder goed dan in 2007. Er stond in 2008 en 2009 niet één Gevlekte orchis meer langs de kant van de weg.  Alleen aan de overkant (dat in bezit is van een bedrijf) waren ze nog waar te nemen.

In Rosmalen en bij de Zuid-Willemsvaart kan men nog wel eens Grijskruid tegen komen. In een plantsoen in Rosmalen groeit de zeldzame Klimopbremraap!

In 2008 werd ergens (ik zeg niet waar) is in 's-Hertogenbosch Waterlepelje (Rl 1) waargenomen.

In 2009 is voor het eerst de Welriekende nachtorchis gesignaleerd in Den Bosch. Ook voor deze soort is het beter niet te zeggen waar. 

In de Gement zou ook Drijvende waterweegbree voor moeten  komen. Het is een Natura 2000 soort. Ik heb hem nog niet mogen aanschouwen. Wie hem wel ziet of heeft gezien, ik houd me aanbevolen.

Aandachtsoorten waar ik niet goed naar heb gekeken en die ik dit jaar dus niet gezien heb: Moerasviooltje ‒ Bossche Broek, Smal fakkelgras ‒ Koornwaard,  Moeraslathyrus ‒ Dooibroek, Kleine valeriaan ‒ ‘De Geul’ bij de Pettelaar, Rivierfontijnkruid (Rl 1) – Crèvecoeur.

Tot volgend jaar.

Rob de Vrind