heinis 2013 satelliet

Heinis - Google maps 2013

altLigging: De Heinis is  gelegen in het oosten van de gemeente 's-Hertogenbosch, omgeven door de Bruistensingel, de rondweg A2 en de wijk de Herven. De dijk heet Heinisdijk aan de Rosmalense kant, Hervendijk aan de Orthense kant.
Omvang: 49 ha (ongeveer 100 voetbalvelden)
Toegankelijkheid: Vrije toegang op wegen en paden.

Eigenaar/beheer: Het gebied is grotendeels in eigendom van de gemeente 's-Hertogenbosch en voor een gedeelte langdurig in erfpacht bij de Stichting Het Noordbrabants Landschap, die ook het beheer doet. Klik hier voor een kadasterkaart van de Heinis. Een gedeelte van de Heinis grenzend aan de wijk de Herven is in beheer bij de werkgroep Heinistuin. De oorspronkelijke plannen van de gemeente 's-Hertogenbosch om hier een heempark aan te leggen konden geen doorgang vinden.  

Landschap
Het gebied bestaat uit een oude dijk, wielen (plassen ontstaan door dijkdoorbraken), grasland, bos en moerassige gedeelten. 

Geschiedenis
De Hervense Dijk werd al in de 14de eeuw opgeworpen om 's-Hertogenbosch te beschermen bij hoge waterstanden van de Beerse Maas en was een verbindingsweg tussen Rosmalen en Orthen. Aan weerszijden van de kronkelende dijk liggen wielen (doorbraakkolken). 


Flora en fauna

Door de ligging op een overgangszone zandgrond naar rivierklei is de bodem gemengd en de flora samenstelling afwisselend. Hier komen o.a. voor: Hazenpootjealt, Blauwe knoop, Moerasandoorn, Kattendoorn, Groot kaasjeskruid, Genadekruid, Moeraswederik en de Grote pimpernel.

De weiden aangrenzend aan de wielenreeks worden in één blok begraasd.

De wielen trekken vogels zoals wilde eend, kuifeend, dodaars en visdief. In de weilanden zoeken veel kraaien, kauwen en roeken hun voedsel en jagen sperwer of buizerd. De eekhoorns hebben nog verschillende nesten in dit gebied. 

 

 

alt

 DSC03594 Small
 . 

Lees hieronder meer over het onstaan van het landschap en over de interessante geschiedenis van de Heinis

De naam Heinis  Prehistorie en Romeinse tijd   
Heinis en Herven 800-1500  
Geologie 1500 - 1629  
Functie van de dijk      1630 - 1900  
De wielen 1900 - nu  
     

 

 

 

 

 

Inventarisaties de Heinis

overlay van een recente kaart (2015) met de kaart Expugnatio Sylvae-Ducis(a) uit 1629 over het beleg van 's-Hertogenbosch door Frederik Hendrik gedurende de Tachtigjarige oorlog. 

 © Ferd Sauter, 2015

heinis 1629 2015 osm

thumb heinis 1629 orig 002 Small

1  Fort Orthen; de achterkant van het schiereiland waar Fort Orthen nu op ligt, vertoont overeenkomsten met de linie.

2. Redoute: achter het huis Herven 60A. De linie splitst zich hier in een tak richting Fort Orthen en richting de stad. De tak richting Fort Orthen gaat achterlangs de boerderij; de tak richting de stad buigt verderop naar het zuiden en gaat over in de voormalige Koedijk en langs de voormalige Koesluis.

3. Redoute waar nu een schuur staat van de volkstuinvereniging.

4. Knik in de dijk bij het Heilige-Geestwiel.

5. Het wiel waar de linie dwars doorheen lijkt te lopen, was er nog niet in 1629.

6. De linie liep hier waarschijnlijk ten zuiden van het Rosmalense wiel.

7. Redoute: Heinis 8 op grote rechthoekige verhoging.

8. Redoute: Heinis 5, op hoge verhoging. Dat de verhoging hier zo hoog is, is waarschijnlijk een gevolg van inversie, d.w.z. dat de locatie slechts gedeeltelijk is opgehoogd en dat voornamelijk de omgeving is afgegraven. De afgravingen dateren uit de 20e eeuw. Ze hangen vermoedelijk samen met de bouw van de wijk de Vliert van ’s-Hertogenbosch (stadion en omgeving) na de Tweede Wereldoorlog.(b)

9. De linie ligt iets ten zuiden van de huidige straat Heinis, de Heinisdijk is afgegraven.

10. Fort St. Anna is verdwenen onder de woonwijk; ligt in het verlengde van de huidige straat Heinis.

De knik in de linie ligt ongeveer bij het nieuwe pad van de Empelseweg naar de Rosmalense Aa



(a) Expugnatio Sylvae-Ducis Ao 1629. Grote kaart van het beleg van Den Bosch door Frederik Hendrik, 1629, Balthasar Florisz. van Berckenrode, Salomon Savery, Theodorus Niels, 1629. https://www.rijksmuseum.nl/nl/collectie/RP-P-OB-102.326
(b) M.A. Goddijn: Archeologisch onderzoek naar de bewoningsgeschiedenis van locaties Terp Heinis (BZWV-04), Overdijk (BZWV-08) en De Drieborgt (BZWV-16), Archol Rapport 206, 2014

kaart 1629 Expugnatio Sylvae-Ducis(a); uitsnede omgeving van Heinisdijk en Hervensedijk, met linksonder het kwartier van Willem Van Nassau bij Orthen. Rechtsbovenin een stukje van Fort Sint Anna aan de rand van het huidige Rosmalen. Daartussen de Heinisdijk met aan de zuidkant nummer 37: Cavallerie van de graaf van Limburg-Stirum

heinis 1629 orig 002 Smallthumb heinis 1629 2015 osm

(a) Expugnatio Sylvae-Ducis Ao 1629. Grote kaart van het beleg van Den Bosch door Frederik Hendrik, 1629, Balthasar Florisz. van Berckenrode, Salomon Savery, Theodorus Niels, 1629. https://www.rijksmuseum.nl/nl/collectie/RP-P-OB-102.326

  • 1907: Bouw van boerderij "De Noordpool"; Marinus Tibosch had drie winters daarvoor met steekschop, paard en boerenkiepkar de omgeving opgehoogd met zand uit Rosmalen.
  • 1920: Kerstmis 1920 overstroming; water staat tot de dakgoot van de Noordpool. Fam. Tibosch vlucht met vee naar Berlicum tot Februari. Jaar daarop "goed grasjaar", vanwege bemesting door Maaswater.
  • 1940-1945: Tweede Wereldoorlog. Duitse uitkijkpost bij wiel dat dan Duitse Wiel gaat heten. Duits geschut op de redoute.
  • 1942: sluiten Beerse overlaat.
  • 1950 (?) : zandafgravingen in het Heinisgebied, waarschijnlijk gebruikt voor stadsuitbreiding (de Vliert?).
  • 1970: Begin jaren '70 eist de gemeente 's-Hertogenbosch het Heinisgebied, dat toen nog van de gemeente Rosmalen was, op voor stadsuitbreiding. Project­ontwikkelaar Stienstra sluit een contract met de gemeente over het vestigen van flats en een hotel in het Hei­nisgebied. Na protesten wijzigt de gemeente het bestemmingsplan ten gunste van de natuur. Met dank aan Steven Tibosch, boer en wethouder van Rosmalen, (bewoner van boerderij "de Noordpool" aan de Heinisdijk). Uiteindelijk (20 jaar later) wordt de ge­meente veroordeeld tot het betalen van 80 miljoen gulden aan Stienstra.
  • 1985: Aanplant van bos langs Reitscheweg (oostelijk deel van de Heinis).

  • 1757: de Waal en de Maas zijn bijna twee maanden dichtgevroren; als het gaat dooien onstaan ijsdammen en kruiend ijs tot wel 5 m hoog.  Te Orthen,een Gehugt ten Noorden, kort onder deze Stad, op den Rosmaalsen Dyk gelegen, heeft het bekommerlyk gestaan; de meeste Muren der Huizen, aan den Noordkant, zijn vernield en ingestort; de Dyk, waar in ook drie Breuken gevonden worden, eene bij het Huis van de Grindt, en twee aan de Hennis, stroomde doorgaans vier of vyf voeten over; hier was ook gene schuilplaats, als op Solders of Gebinten. 
heinis 1757 jacob pierlinck2
 Jacob Pierlinck: De verschrikkelijke Watersnood Langs de Rivieren de Waal en de Maas, voorgevallen in de Maand February des Jaars 1757, Isaak Tirion, Amsterdam, 1757. 
  • 1781: Overstroming waarbij het Platte wiel ontstaat.
heinis 1793 hgeestwiel rosmalensewiel orig
  • 1860: De "redoute te Herven" (verdedigingswerk) wordt aangelegd: een gesloten aarden werk, vierkant met natte gracht. In 1870 met negen stukken geschut bewapend. In 1926 als verdedigingswerk opgehe­ven, jeugdhuis, later woonhuis van kunstschilder Titselaar (witte huis op heuvel ten oosten van volkstuintjes).
  • 1880: Kaart van het waterschap van de Polder van der Eigen. Op deze kaart staat het Platte wiel aangegeven als "Gat van Hanna Coolen". Hanna Coolen was een weduwe die de herstelkosten van de dijk niet kon opbrengen en door het polderbestuur onteigend werd (wanneer?).
heinis 1880 hgeestwiel rosmalensewiel
  • 1880-1899: In deze periode is het wiel ontstaan dat later Duitse Wiel is gaan heten.
heinis 1890 1899 hgeestwiel rosmalensewiel2

heinis 1936 herven

De dorpjes Herven (bij Orthen) en Heinis (bij Rosmalen), topografische kaart 1936. In rood de dijk. De gele stippellijn geeft de grens tussen 's-Hertogenbosch en Rosmalen. Hier was eeuwenlang de grens van het vrijdom van 's-Hertogenbosch. Geboren aan de Orthense kant was je poorter van 's-Hertogenbosch, aan de Rosmalense kant niet.   

  • 1593: in de jaren van de opstand (Tachtigjarige oorlog 1568-1648) is de Heinisdijk en Hervense dijk ("Orthense – en Rosmaalse Maasdijk") een bedreiging voor de inundatie (onderwaterzetten) van de vesting 's-Hertogenbosch. Er zijn plannen om de dijk te beschermen met een fortificatie, maar die worden niet uitgevoerd. In september 1593 wordt de dijk bij Orthen (gedeeltelijk) geslecht door burgers van 's-Hertogenbosch.
  • 1598: Pachtcontract van boerderij "de Boonhof" van het Bossche Geefhuis ("Tafel van de H. Geest") bij het Heilige-Geestwiel (een van de Rosmalense viswaters van het Geefhuis). Het was een hoefke (een klein bedrijf), dat uit maximaal tien morgen hooi- en weiland bestond.
  • 1601: De Boonhof door soldaten afgebroken.
  • 1609-1621: Twaalfjarig bestand. In deze periode word de dijk rond Orthen weer hersteld.
  • 1629: Frederik Hendrik slaat een beleg rond 's-Hertogenbosch en neemt de stad in na een belegering van 3 maanden. Onderdeel van de belegering is een grote ±50 km lange dijk (linie) rond de stad, die gebruikt werd om 1) de inundatie (onderwaterzetten) van de stad teniet te doen; hiervoor werden rosmolens gebruikt om de onder water gezette gebieden leeg te pompen en 2) het vijandelijke ontzettingsleger tegen te houden.
    De Hervense/Heinisdijk is onderdeel van deze linie. Meer informatie over deze linie o.a. bij www.degroenevesting.nl. Klik hieronder op de kaartjes voor een vergroting: links - een kaart van het verloop van de linie in 1629; rechts - een kaart waar de linie geprojecteerd is op een moderne kaart met informatie over wat er nu nog te zien is in het veld. 

thumb heinis 1629 orig 002 Small thumb heinis 1629 2015 osm

heinis 1872 beerse maas
Kaart van de traverse der Beerssche Maas ten oosten van de Dieze. Steend. v. A.J. Bogaerts, Breda, 1850-1875. Univ. van Tilburg, Brabant-collectie. De Hervense dijk/Heinisdijk in oranje tussen Orthen en Rosmalen.

Bij Grave lag vroeger de Beerse overlaat (verlaagd stuk Maasdijk) en in tijden van hoog water (winter) werd het poldergebied ten noorden van 's-Hertogen­bosch en Oss onder water gezet. De Heinisdijk, die vroeger Orthense en Rosmalense Maasdijk werd genoemd, was een gedeelte van de zuidgrens van de polder van der Eigen waar het water van de Beerse Maas doorheen stroomde. De belangrijkste functies van het polderbestuur waren: droog houden van het land in de zomer en de herfst, waterberging in de winter en vroege voorjaar, (wat we tegenwoordig "ruimte voor de rivier" zouden noemen) en het vruchtbaar maken van de landerijen in de polder door het inlaten van voedselrijk Maaswater (1). Ook de zuidkant van de dijk stond waarschijnlijk regelmatig onder water door het overstromen van de Aa. De Heinisdijk had een functie als verbinding tussen Orthen en Rosmalen. Langs de Heinisdijk liggen nu nog 9 wielen, restanten van dijkdoorbraken uit vorige eeuwen.

 

(1) … omdat eene beperking van het afstroomingsvermogen eene verhooging van den waterspiegel zal ontstaan en de uitwatering zelve zal belemmerd worden, waardoor, zoo de lager gelegen landen al niet onder water zullen blijven, dan toch zeker de tot dusverre bestaanden vrijen afloop, en de zoo noodzakelijke waterberging zullen verloren worden, en de landen en polders al dadelijk het vruchtgevend genot zullen moeten missen, dat zij thans door het inlaten van maaswater op daarvoor geschikte tijden vrij en onverhinderd bezitten; … Uit BHIC, inventaris 7421, map 167: 1859 protest van polderbestuur tegen de aanleg van een schutsluis in de Dieze bij Crevecoeur. 

heinis 2020 wielen

Wielen langs de hervense dijk en de Heinisdijk.

Wielen ontstonden in de loop der eeuwen als het Maaswater door de dijk heen brak. Door de kolk die onstond, zijn wielen vaak rond (vandaar de naam). Nadat het water zich had teruggetrokken, werd gekeken aan welke kant van het wiel het gemakkelijkst was om de dijk te herstellen. Daardoor onstonden er kronkels in de dijk.

Hieronder het vermoedelijke jaar van ontstaan, de naam en wat bijzonderheden van de wielen langs de Hervense dijk en de Heinisdijk.

1.[vóór 1629] Rosmalense wiel 

2. ?

3. [1781] Platte wiel of gat van Hanna Coolen  

Hanna Coolen was de weduwe van Hendrik Coolen. Alle landeigenaren langs de dijk hadden de verplichting om hun dijkvak te onderhouden. Hanna Coolen had de pech dat er een dijkdoorbraak plaatsvond op haar stuk land en dat ze de herstelkosten niet kon betalen. Haar land is toen onteigend om de reparatie te betalen. Ik ben nog op zoek wanneer dit plaatsvond en ik ben er nog niet zeker van of het misschien toch gaat om wiel nr. 4. 

4. [1880-1895] Duitse wiel  

Genoemd naar een Duitse uitkijkpost bij dit wiel in de Tweede Wereldoorlog.

5. Duits gat

6. Heilige-Geestwiel of Bleekerswiel

Het Heilige Geesthuis (of Geefhuis) in de Hinthamerstraat was de grootste armeninstelling in 's-Hertogenbosch. Het had veel landerijen en o.a. dit wiel (als visvijver) in bezit.   

7. ? is gedeeltelijk gedempt/verland  Carduelis carduelis 1 (Marek Szczepanek) (cropped)

8. Putterswiel 

Een putter is een prachtige rood-wit-geel gekleurde vogel (echt Oeteldonks).

9. Defensiewiel.

Het terrein hier was lang in bezit van het Ministerie van Defensie; vanaf 1860 - 1890 was naast het wiel een klein fort. 

Het Ruivogelswiel (gelegen naast waar nu het gebouw van de Volkstuinvereniging staat) bestaat niet meer, maar het wordt al genoemd in de Kroniek van het Sint Geertruiklooster voor het jaar 1360. Het is, voor zover ik weet, de eerste maal dat we te weten komen dat er hier een dijk is: "In den jaere 1360 ... volgens privilegie van den hertog Wenseslaus is Jan Dicbier, hoogschout van Den Bos, mede gecompereerdt met de heemraden van den polder Eijgen op den dijck van Orten, beginnende aen den Ruijvogels Wiel tot aen de heerlijchijt van Empell." Bij de aanleg van de volkstuinvereniging in 1972 is dit wiel gedempt.

 

 

urn NBmuseum 08504.1IJzertijd  (800 v. Chr - 500 n. Chr) "Bij grondverbetering door werkverschaffing werd in 1935 een urnenveld aangesneden. De urnen behoorden tot het zogenaamde Harpstedttype. Een der urnen (Mus. no. 8504) bevindt zich nog in het Noordbrabants Museum. Het urnenveld bevond zich bij Heines, ruim een kilometer ten westen van het centrum van Rosmalen."  G. Beex: Archeologisch overzicht der gemeente Rosmalen, Brabants Heem, jaargang 22, 1970.
Noordbrabants museum, objectnummer 08504

"Bij het doorgraven van een dijk bij Heinis voor de aanleg van een nieuwe rijksweg(1) kwam onder deze dijk een oude cultuurlaag aan het licht, waarin zich urnscherven bevonden.Op iets hoger niveau kwamen ook middeleeuwse scherven, o.a. Pingsdorfaardewerk(2) aan het licht. De plaats werd ontdekt door onze correspondent L. A. Ceelen uit Heesch." R.O.B. Amersfoort G. Beex.  BULLETIN VAN DE KONINKLIJKE NEDERLANDSE OUDHEIDKUNDIGE BOND, November 1971, Jaargang  70 /  Aflevering 4 / Met Nieuwsbulletin Aflevering 11/12   https://journals.open.tudelft.nl/index.php/knob/issue/view/70_4/154

(1) Aanleg A2 in 1971

(2) 9e - 13e eeuw

Romeinse tijd "Zo werd een grote hoeveelheid Romeins aardewerk, waarbij ook terra sigillata, gevonden bij het bouwrijp maken van een terrein ongeveer 500 meter zuidelijk van de Empelse Hut. De sporen werden ontdekt door een groep amateurarcheologen van de heemkundige kring De Bosboom ... onder leiding van de heer A.N. van de Lee." G. Beex: Archeologisch overzicht der gemeente Rosmalen, Brabants Heem, jaargang 22, 1970.

orthen 815 alfger

  • 815: eerste vermelding van het dorp Orthen: "... tradidit Alfger ... in Ortinon terram ad modia x sementis et prata, et in illam sylvam porcos duos.Alfger schenkt (aan de abdij van Lorsch in Duitsland) in Orthen land voor 10 modia zaaikoren, weiland en bos voor twee varkens. De modius (Romeinse schepel) is een Oud-Romeinse maateenheid, ongeveer 8,75 liter, grofweg de inhoud van een emmer.

Orthen ligt bij de Dieze en zal in die tijd regelmatig bedreigd worden door overstromingen van deze rivier. Is er in die tijd ook al een dijk bij Orthen om het water te keren?

orthen 850 runfridus

  • 850: "In villa Hortina dedit Runfridus terram ad seminandum modios x et mansos cum pratis, pascuis, sylva, piscatoriis et omnibus adjacentiis."  In villa Orthen (= de Frankische villa of dorp Orthen) gaf Runfridus (ook aan de abdij van Lorsch) land om te zaaien, 10 modia en een hoeve met velden, weiden, bos, visvijvers en al het omliggende.

Wijzen de visvijvers op wielen of zijn het door mensen aangelegde vijvers? 

  • 12e eeuw: bewoning op een zandrug, op de locatie van de Heinis. Bewoningsresten, waaronder een waterput, worden gevonden bij een opgraving bij de bouw van het Kantoor van de Toekomst (Reitscheweg) in 1990.
Boshoven en van Genabeek, 's-Hertogenbosch archeologische verwachtingskaart, BAAC rapport 05.080, 2008.
  • 1200: de Maas bij Heusden wordt bedijkt; omdat de stroomgeul hierdoor beperkt wordt, komen er meer overstromingen voor in het onbedijkte gedeelte bij Empel en Orthen.
  • 1281: Jan II van Brabant geeft Heinis-gronden uit in erfpacht.

    "….unum frustum terre situm apud Hynen in loco qui dicitur Vliedert versus Orthen, item unum frustum terre dictum Mertert situm inter montes apud Hinen, item unum frustum terre dictum Mortert situm inter medium villarum Hynen et Roesmalen …"

     een stuk grond gelegen bij Hynen ter plaatse genoemd Vliert achter Orthen, ook een stuk land genaamd Mertert gelegen tussen de bergen bij Hinen, ook een stuk land genaamd Mortert gelegen midden tussen de dorpen Hynen en Roesmalen

    Deze gronden (en andere) worden door een rentmeester, namens hertog Jan II van Brabant aan Gerlacus genaamd Cnode, burger in 's-Hertogenbosch verkocht. 

    Bronnen: Camps, H.P.H., ed., Oorkondenboek van Noord-Brabant tot 1312. I De Meierij van 's-Hertogenbosch (met de heerlijkheid Gemert) (2 bdn.; Den Haag 1979) nr. 378, p. 474 d.d. 15 september 1281.
  • 1300:Jan II doet afstand van goederen in Rosmalen, Heinis, Bruggen en Hintham, ten gunste van de inwoners van die dorpen.
  • 1309: Jan II van Brabant richt het waterschap "de polder van der Eigen" op: Wij, Johannes hertog van Lotharingen Brabant en Limburg … bepalen … dat de mannen binnen de hier na te noemen grenzen en palen geerfd zijnde zeven beheerders kiezen zullen ...

    … bevelen, beschikken, verzorgen en handelen zullen binnen de grenzen en palen hiervan beschreven van genoemd land over de dyken, greppen, waterleidingen, gewoonlijk genaamd weteringen, sluizen en al wat betrekking heeft op de vruchtbaarmaking en het gemeen nut van genoemd land.

    In het charter wordt de zuidgrens van het gebied o.a. aangegeven met "ab ipsa ecclesia de Roesmalen usque ad ecclesiam de Orthen": van de genoemde kerk van Rosmalen tot aan de kerk van Orthen.

bhic 4721 001 006 charter 1309bheinis 1309 charter eigen jaartal

Of de Orthense en Rosmalense Maasdijk al in die tijd bestond is onbekend. In (2) lezen we: "Tijd van bedijking is onbekend, doch vóór den jare 1309 schijnt dezelve slechts laag bekaad te zijn geweest, en toen of kort na dien tijd de kaden verhoogd, en alzoo van lieverlede tot dijk gebragt". Als het de zuidzijde van de polder van der Eigen was, zal er toch wel een soort dijk of natuurlijke zandrug zijn geweest. 

  • 1315: de Maas wordt bedijkt bij Empel.
  • ±1325: landweer Reitscheweg. Bij opgraving bij het kantoor Bolduc aan de Reitscheweg worden paalafdrukken gevonden die kunnen duiden op een landweer, een soort verdedigingswerk uit de eerste helft van de 14e eeuw. 
A.A.J. Griffioen: De grens tussen 's Hertogenbosch en Rosmalen. Een archeologische opgraving aan de Reitscheweg en de Amerikastraat te 's Hertogenbosch, ADC Rapport 3903, Amersfoort, 2015. 
  • 1360: In den jaere 1360 ... volgens privilegie van den hertog Wenseslaus is Jan Dicbier, hoogschout van Den Bos, mede gecompereerdt met de heemraden van den polder Eijgen op den dijck van Orten, beginnende aen den Ruijvogels Wiel tot aen de heerlijchijt van Empell. De eerste vermelding van een dijk bij Orthen. Net naast waar nu het gebouw van de volkstuinvereniging staat, was vroeger een klein wiel, het ruivogelswiel. Blijkbaar was het een wiel waar vogels in de herfst kwamen om te ruien. Bij de aanleg van de volkstuinvereniging in 1972 is dit wiel gedempt.
Kroniek van het Sint Geertruiklooster
  • 1391: Uit de schoutsrekeningen van Rosmalen: HENKEN VAN ORTEN over die lantwere ghevaren geiffent voer die scepenen om II gulden. Blijkbaar is de landweer verboden terrein. Het is niet zeker of het hier gaat om de landweer van de Heinis, maar er zijn geen andere landweren in Rosmalen bekend. 
Schoutsrekeningen, Algemeen Rijksarchief Brussel, inv.nr.2789.
  • 1473: Beerse overlaat komt in gebruik. Hierdoor worden de zandgronden van Rosmalen en de landbouwgronden rond Orthen vaker bedreigd door het Maaswater en wordt er een dijk aangelegd (of de al bestaande dijk wordt verhoogd). Deze dijk wordt Orthense en Rosmaalse Maasdijk genoemd en is de zuidelijke waterkering van het waterschap "de Polder van der Eigen".

Met bijdragen van J.G. Leenders:

Bijdrage tot de waterschapsgeschiedenis van 's-Hertogenbosch (vier delen) in Brabants Heem,1977-29Brabants Heem,1978-30Brabants Heem,1979-31

Tot de Zeeuwse keure / Het ontstaan van de naam "van der(n) Eigen" / Een plan tot watervrijmaking van het Maaskant-gebied  Brabants Heem 1972-24

(2) statistiek tableau der polders in Noord-Braband, Comai(?), ... Ingenieur Rijkswaterstaat, 1843

 

heinis 2020 oost satellietDe naam Heinis komt waarschijnlijk van het woord "omheinen". 
"De namen die in deze afdeling worden besproken, hebben betrekking op de afbakening van percelen land. Tegenover de vrije vlakte, waarin het vee liep te grazen, stonden de omheinde akkers en de hooi- en grasweilanden. ... Naar de dijk die de grens vormde, heet een stuk land onder Rosmalen: de Heinis." (Harry Coppens, Rosmalla, jaargang 11, nr. 3, p. 44)..

Zie ook Middelnederlands woordenboek. Heinen: een erf afsluiten of afscheiden, zowel door een muur, schutting, heining, als ook door een greppel of sloot.

 

 

 

Heinis-oost, satelliet maps.google.nl

heinis 2017 kadaster

kadasterkaart Natuurgebied de Heinis, 2017

Natuurgebied de Heinis is eigendom van de gemeente 's-Hertogenbosch (roze), het Brabants Landschap (geel), Staats­bosbeheer (blauw) en particulieren (niet ingekleurd). Het gedeelte ten oosten van de Balkweg is in erfpacht bij Brabants Landschap. Een stukje tussen de dijk en de wijk de Herven en ten westen van de Balkweg in beheer bij de werkgroep Heinistuin.    

Achtergrondinformatie over de Heinis.

Niet direct via menu beschikbaar; artikelen zijn beschikbaar via links in artikelen in hoofdcategorie Heinis.

Pagina 1 van 2

Wat is/doet het IVN?

IVN 's-Hertogenbosch
IVN 's-Hertogenbosch is een vereniging met als doel natuur- en milieu-educatie.

Actieve vrijwilligers
IVN 's-Hertogenbosch bestaat uit actieve vrijwilligers. Onze vereniging kent zowel volwassen leden als jeugdleden.

Wat staan we voor?
Wij willen iedereen stimuleren de natuur te ontdekken rond de thema's educatie en bescherming.

 

button lid worden button lid worden
button lid worden button lid worden button natuurbeleving voor bijzondere groepen

facebookbutton

Contact met IVN 's-Hertogenbosch e.o.

© 2020 IVN - VNW 's-Hertogenbosch e.o.